|
 | |
 |
5186318 Visitadores dae su 20.10.2000 |
 | |
©2000-2010
Edizioni Condaghes
Web Design:
MAGICA Servizi Informatici
I, i, nf  sa de noe líteras de s'alfabbetu est unu sinnu chi rapresentat unu sonu vocale serradu o astrintu e, segundhu sa régula de sa limba sarda, serrat fintzas su sonu de sa /e/ e de sa /o/ candho custas s'agatan addainanti sou: bóidu, fóigu, nódidu, lébiu, nébida, tébidu, trasséri, treuléri (a/c.: in tzertas peràulas custa chistione no est deretu crara siat ca podet esser una /e/ furriada in /i/ - as. bòi = boe, sèmini = sèmene -, siat ca sa /i/ podet esser serbida solu pro fagher unu tzertu sonu de una cussonante sighida de carchi vocale - as. dèu arrennèsciu = deo resesso -, ue est craru chi chentza sa /i/ sa croba /sc/ tiat sonare de àtera manera cun /u/; diferente est "arrennésciu" pps., chi difatis faghet fintzas "reséssidu" e ue sa /i/ est una síllabba distinta). In medas peràulas est vocale de essida o agabbada e si sun azetivos fúrrian sa essida in /a/ pro sa fémina (as. bandhuleri, -a, bantaxeri, -a, carraxeri, -a, faghineri, -a, trasseri, -a, gai comente faghen sos númenes chi essin cun sa /i/ a mascru ma cun sa /a/ a fémina); sa /i/ est vocale prostética in peràulas chi tian comintzare cun /s/ prus àtera cussonante (as. /sc/, /sb/, /sd/ e gai): ispada, istare, iscola, isperàntzia, e gai; sa /i/ podet esser cng. in campidanesu candho est una "e"(= et) furriada in /i/ ca sa lítera de comintzu de sa peràula ifatu est una /a/ o una /e/: cuadhus i 'acas, matas i erbas, cussu i àturu, martzu i abrili. In sos números romanos, sa I balet unu. A/c: in su DitzLcs. candho cumbinat chi sa /i/ est cun s'atzentu, custu est sempre su serradu /´/.ía, nf: bia, bia 1  arruga 1, caminu, carrela, istrada, sia 2 / bolta  s'est postu in mesu ’ia (mesuia) 2. una ’ia e duas bi semus andhados!…ía 1, bvrb boghe de su vrb. "àiri" (1^ pessone sing., imp.) chi s'impreat siat cun su sinnificadu de "àere, tènnere", siat pro fagher su cund. de totu sos vrb. emu / tia nd'ia tirau de s'úrtima tàula de unu parastàgiu su strociarranas, dh'ia bèni ispruinau, e mi fut beniu su disígiu de dhu provai 2. gei seu biatza, ma ia a stai mellus si no fessit po is istrolichéntzias de Gironi (F.Carlini) ¸ chi no fessit po s'edadi… ia a andai a dhi fai su tzacarramanu - iat pentzau (B.Lobina).iàbi, nm cantu ’e linna russu, unu pagu ladu, longu prus de metro, triballadu a manera de bi poder zungher sos boes giuabi.iacàda, nf zenia de ballinedha de coradhu, in sas prendhas.iàgi, nm: biaxi, iaxi biaxada, isàsinu, meda m'anti ghetau un’iaxi de impostas mancu su buginu! (R.Fresia)íant, bvrb boghe de su vrb. "àiri" (3^ pessone pl., imp.) chi s'impreat siat cun su sinnificadu de "àere, tènnere", siat pro fagher su cund. de totu sos vrb. tian s'italianu non dh'iant ancora pentzau ¸ sa gana de papai petz'e sirboni dh'iat pérdia de candu dh'iant donau su cumandu in cussa caserma ¸ mai is origas mias iant inténdiu de cussus fuedhus! 2. iant a podi bivi coment'e totus is cristianus ¸ cumenti iant a fai a guvernai una scola pruscatotu candu est manna? ¸ sa firma depiat èssi sempri uguali, sighiat a narri Seràpiu, sinuncas iant ai bogau arrenghescinus.ías, íast, bvrb boghe de su vrb. "àiri" (2^ pessone sing., imp.) chi s'impreat siat cun su sinnificadu de "àere, tènnere", siat pro fagher su cund. de totu sos vrb. tias 2. ge iast a tenni ita stichí!… ¸ iast a èssi aspetau fintzas a crasi! (A.Garau)íat, bvrb boghe de su vrb. "àiri" (3^ pessone sing., imp.) chi s'impreat siat cun su sinnificadu de "àere, tènnere", siat pro fagher su cund. de totu sos vrb. aiat / tiat su tiàulu e chi dh'íada!… ¸ cussa est s'ampudha chi m'iat donau gopai ¸ chi no fessit po s'edadi… ia a andai a dhi fai su tzacarramanu - iat pentzau (B.Lobina) 2. e a cantu dh'iat a dare? ¸ su secretàriu nc'iat a bolli torrai andai notesta etotu, po no dh'incassillai s'unda (A.Garau) ¸ candu mai non s'iat a arrasfriai cun totu s'àcua chi at pigau! ¸ comenti dh'iat a praxi sa festa? ¸ no dh'iat a èssi dépiu fai!iàus, bvrb boghe de su vrb. "àiri" (1^ pessone pl., imp.) chi s'impreat siat cun su sinnificadu de "àere, tènnere", siat pro fagher su cund. de totu sos vrb. emus / tiaimus 2. chi non fessit ca apu inténdiu sa grida, notesta ci dh'iaus furriada a cantai a otavas!…
Chirca torra |