|
 | |
 |
5186318 Visitadores dae su 20.10.2000 |
 | |
©2000-2010
Edizioni Condaghes
Web Design:
MAGICA Servizi Informatici
P, p, nf: (pi)  sa de bíndhighi líteras de s'alfabbetu est unu sinnu chi si ponet pro una zenia de sonu surdu mudóngiu chi si faghet abberindhe de botu sas laras bene serradas; intremesu de peràula sa /p/ tenet semper unu sonu forte e pro cuss'etotu no b'at mai bisonzu de la distingher de unu sonu lébiu e bastat iscrita semper /p/ a sola: apèrrere, apo, aprigare, apizare, àpiu, apustis, cópia, copiolu, dèpere, iscapare, lepa, lépiu, napa, òpera, opinu, pípera, sapa, supa, tapu, tupa; gai comente faghen àteros sonos e sinnos (/c/, /f/, /t/), sa /p/ puru, candho s'agat in comintzu de peràula, podet allezerire su sonu tantu de parrer una /b/ lébia si ruet in mesu de vocales (e bastus chi no b'apet in mesu una pasada, una vírgula iscrita, o chi sa vocale siat sa prep. "a" o sa cng. "e", sa prep. "che 1", s'avb. "ne, ni, no"): su pane = nr. subàne, su porcu = subórcu, su priogu = subriógu, chentu pese = chentubèse, cincu postus = cincubòstus, ma no est irballadu a narrer supane, suporcu, e gai (e semper "istare a pane e peta" = apàne epèta, "curai a punturas" = apuntúras); sa P est símbulu chímicu de su fúsfaru e inditat puru una vitamina.  [pi]  [pe].pàba, nf: pala tretu de sa carena, a s'ala de segus, in artu, dae mesu de s'ischina a codhos e dae chitu a paris de sos codhos; ossu ladu, in su matessi tretu de sa carena, cun su primu annugradorzu de su bratzu (e in sos animales de sas ancas de nanti); parte de bestimenta chi resurtat a part'e segus, in palas; parte de unu traste (as. cadrea) chi resurtat a parte de palas de chie setzit, o a daisegus, prus atesu abbaidèndhela de fronte; faedhendhe de logu, tretu mannu in costa, in fiancos de montrigos, de sedhas e montes / min. palighedha; de logu, palinzu / min. pabixedhas = a logos, su coritu de su costúmene de sa fémina  codhu, ischina / costa  csn: punta de sa p. = su tretu prus in bassu (in sa carena umana), ue agabbat cun ossu modhe; mazos de palas = sos ossos de sa pala de un'animale; a palas = (apalas) in daisegus; èssi, stai, pònniri palas a… = furriadu, ziradu a cara a s'àter'ala; betare, ghetare una cosa de pala in codhu, de palas in costas = narri o abetai chi sa cosa dha fatzat s'àteru, chi tocat a s'àteru, chi est de s'àteru, itl. fare a scaricabarile; garrigare una cosa a pala = atuai o atuaisidha a codhu; pigai a pala, zucher a pala = leare a codhu (fintzas in su sensu de aer sa responsabbilidade de carchi cosa o de ccn.); ponni, andai, torrai apalas, in palas = addaisegus, in daisegus; dare palas = lassai a perdi una chistioni; dare palas a unu = no ndi fai prus contu, sbandonaidhu in s'apretu; giugher subra ’e palas chi… = ispetaresila, pessaresila una cosa, mescamente de dannu; fagher, o istringher, de palas = arruntzai is palas, fai a cumprendi de no sciri nudha; zugher palas mannas, largas (in cobertantza) = baliai meda; esser palas a sole = abbaidare a su nord; esser palas a Deu = no crere in Deus; bortare o furriare de palas = andaisindi, sbandonai o lassai s'àteru sentz'e agiudu perunu; portai a pala cadira = zúchere a càtara, sétidu subra sas manos intradas apare de duos  crescidedhu est, fillu tuu: biu dh'as is pabas chi pòtada?! 2. de una cadrea betza petzi bi sun abbarradas sas palas ¸ ndhe so dadu ’olta in custas alas pro ndhe betare montijos e palas! ¸ in cussas palas b'est coladu su fogu 3. depeus castiai a pabas puru e no aranti sceti! ¸ a palas de sa dommedha b'aiat una tanca ¸ torramus in palas chi no est cosa de bajulare! ¸ sas limbas malas paret chi no an àteru donu si no de pungher a palas! (P.Cucca) ¸ cudha est setzendi pabas a innòi 4. lu giughia subra ’e palas chi sorre mia deviat mòrrere ¸ lu giughia subra de palas chi devia perder su pretu! ¸ azummai si che brigan e che fin essendhe male, ma isse at dadu palas e sas cuntierras las an cumpostas ¸ su logu iscuriadu totinduna mi an cudhos chi aia piús lughentes: palas mi daen frades e parentes! ¸ gei portat palas mannas! ¸ si no b'at nudha, ite ti cogo, sas palas?! ¸ funti ghetendisí sa curpa de palas in costas ¸ est andhandhe a batire linna a pala ¸ intendhindhe s'ómmine diasi inchietu fúrriat de palas e si che àndhadaPaba, Pala  crn, slg spalla, 2 scàpola, 3 dòrso  épaule, 2 omoplate  shoulder (blade) Schulter, 2 Schulterblatt, 3 Rücken.pàba 1, nm: papa s’autoridade prus arta de totu sa Crésia católica csn: trancuillu, cuntentu che paba = meda; leàresi sas terras de su paba = sterririsí tropu, pigaindi su logu de is àterus puru sa die de Pasca su Paba daet sa benedissione a totu su mundhu e in tantas limbas 2. cóllidi, cantu chi ti ses lendhe sas terras de su paba!… ¸ cudhe ch'est annatu a Roma e non at bistu a su PapaPapa prb: onzunu est paba in domo sua papa pape pope Papst.pabadàli, nm: paladari, paladi, palari su chelu de sa buca fabau, pabàdulu, pabau, pallàriu, paru 1 crn palato (anat.) palais palate Gaumen.pabàdi, agt: pabari chi est chentza corros, nâdu de sa craba cóciu 1, múdulu.pabàdu, nm boxi, tzérriu / esser a pabados = a boghes grida.pabàdula, nf cascita de su majolu de sa mola.pabàdulu, nm su chelu de sa buca fabau, pabadali, pabau, pallàriu, paru 1 crn.pabagliòne, nm: papaglioni zenia de bardachinu chi ponen a inghíriu de su letu inghiriabetu fit de cudhos letos altos, cun su pabaglione antigu e trabagliadu ¸ apo agatadu a chirriolos tramata cun pabaglione ¸ su batulinu est gioghendhe cun sas frunzas de su pabaglione cortinàggio del lètto rideaux du lit bed-curtains Bettvorhang.pabaíle, nm genia de pabauli, nâu fintzas spinosu o màsciu rba, papaver somniferum var. setigerum.
Chirca torra |